Wat is Psychodrama?


Psychodrama is een actiegerichte psychotherapeutische methodiek die in de eerste helft van de 20e eeuw door J. L. Moreno werd ontwikkeld. Ze wordt bij voorkeur toegepast als groepstherapeutische methode, maar kan ook individueel en bij de behandeling van systemen en paren worden gebruikt. Buiten de psychotherapie worden psychodramatechnieken in training, supervisie en coaching toegepast, zowel binnen het onderwijs als in organisaties.
Kern van de methode is het psychotherapeutisch werken met verbeeldingen van de relaties die mensen hebben met belangrijke anderen in hun wereld, inclusief de bijbehorende rollen en interacties. Dat gebeurt door middel van speciaal ingerichte rollenspelen, zogenaamde psychodrama’s, die de mentale krachten achter het menselijk handelen, vooral gedachten, emoties en gevoelens, toegankelijk maken voor exploratie en reflectie. De toegankelijkheid wordt mede bewerkstelligd door de rol die het lichaam speelt bij actie en spel.

Psychodrama en psychotherapeutische of andere referentiekaders

Psychodrama is een praktische manier van psychotherapeutisch of agogisch werken met gespecialiseerde rollenspelen en expressieve technieken en is theoretisch gefundeerd op onder andere: sociometrische, existentiële, dialectische en neurobiologische modellen.
Het aantrekkelijke van psychodrama is dat deze methode kan worden aangewend binnen élk denkbaar psychologisch, psychotherapeutisch of agogisch kader, zoals bij voorbeeld Psychoanalyse, Transactionele Analyse, Gedrags- en Cognitieve Therapie, Cliëntgerichte en de Systeemtherapie. In deze opleiding die aan de NVGP gelieerd is, zullen verschillende referentiekaders aan de orde komen.

Toepassingen van Psychodrama

In psychodrama worden de relaties die mensen hebben met belangrijke anderen verbeeld. Zowel de interne beleving als de externe interacties worden verbaal en non-verbaal tot uitdrukking gebracht in een zo genoemde als-of situatie. De psychodramatherapeut, ook wel director of spelleider genaamd, past technieken toe volgens de regels van de kunst en ontwikkelt bepaalde spelmanieren, scenario’s. Daarmee wordt aan de protagonist (hoofdrolspeler) een krachtig hulpmiddel verschaft om zijn wereld en zichzelf te onderzoeken en contact te maken met zijn psychologische werkelijkheid, zijn gevoelens, emoties en gedachten.
Het doel is de mentale kant van het leven te exploreren, te internaliseren en gedragsbeïnvloeding of verandering op gang te brengen. Van oudsher wordt psychodrama gebruikt in een psychotherapeutische groep die als regel geleid wordt door twee therapeuten. In de groep wordt in elke sessie één van de deelnemers de protagonist, de hoofdrolspeler. De anderen vervullen de rollen van ‘antagonisten’, helpers of tegenspelers.

Video: Doreen en Dean Elefthery hebben de afgelopen 40 jaar psychodramaturgen uit de hele wereld opgeleid. Ter gelegenheid  hiervan hebben Nederlandse en Belgische collega's een 4-daagse psychodramaconferentie georganiseerd.
In het videofilmpje hieronder vindt je een korte terugblik. Je ziet Doreen Elefthery te midden van haar 'oud' leerlingen uit heel Europa. De interviewer is Roberto Innocentio.


Psychodrama kan ook worden toegepast voor mensen die geen therapiebehoefte hebben, maar bij voorbeeld zelfkennis willen opdoen of hun leven mentaal willen verrijken, of als agogische techniek bij ‘teambuilding’ en bij probleemoplossend werk op scholen en in bedrijven. Psychodramatechnieken lenen zich ook uitstekend voor hulpverlening aan of begeleiding van paren en individuen. Werken met paren of individuen vereist speciale regels die geënt zijn op de oorspronkelijke vorm.

In het eerste jaar zullen, om didactische redenen, aan de deelnemers de basistechnieken en scenario’s worden geleerd in de context van de (opleidings)groep. Er zal worden gewerkt met reëel materiaal dat door de cursisten zelf wordt ingebracht.
Het werken met gezinnen en andere systemen, partnerrelaties en individuen komt in het tweede jaar aan bod.